تاريخ : جمعه ۵ مهر ۱۳۹۲
سخنرانی دکتر حسن روحانی در مجمع عمومی سازمان ملل، با واکنش سرد بخشی از افکارعمومی داخلی بخصوص طیفی از بدنه اجتماعی حامیان دولت انجام شده است، این در حالیست که چارچوب سخنرانی رئیس جمهور در نیویورک تقریبا همانگونه که پیش بینی می شد در قالب گفتمان رسمی نظام صورت پذیرفته بود.
فؤاد صادقی در یادداشتی نوشت:
این که چرا و چگونه مطالبات افکار عمومی از سفر نخست رئیس جمهور تا این اندازه افزایش یافته است که سخنرانی را که نسبت به مواضع گذشته دولت، چند گام رو به جلو تلقی می شود را نیز مطلوب ارزیابی نمی کنند وانتظار بیش از آن را دارند، ریشه در عوامل متعددی دارد که موضوع این نوشتار نیست و تنها به دو نکته در این موضوع اشاره می گردد.
نخست گامهای رئیس جمهور در چارچوب دیپلماسی عمومی قبل از سفر به نیویورک، بویژه گفتگو با شبکه ان بی سی و نگارش مقاله در واشنگتن پست این تصور را برای بخشی از افکارعمومی پدید آورده بود که این دو اقدام و مواضع مثبت و تعاملی در قبال جامعه بین الملل، قرار است با گام های بلندتر واقدامات رو به جلوی بیشتری در سخنرانی سازمان ملل مواجه گردد. در حالیکه مواضع پیش از سفر رئیس جمهور عمدتا بسترسازی برای تغییر موضع دولت های غربی در مواضع خود علیه ایران را هدف گرفته بود و به عبارتی صریحتر، این نشانه های مثبت، مقدمه نشانه های مثبتی بود که از سوی رئیس جمهور ایالات متحده بروز پیدا کرد و ملایم ترین و مثبت ترین نطق رئیس جمهور آمریکا را دست کم در یک دهه اخیر درباره ایران موجب شد و شاید اگر ادبیات غیرتهاجمی، احترام آمیز و دیپلماتیک دکتر روحانی نبود، اوباما تحت فشار افراطیون و لابی های صهیونیستی قرار می گرفت و فرصت ابراز تمایل به حل مسایل با ایران را نمی یافت.
شاید بخش دیگری از دلایل افزایش انتظارات افکار عمومی، ناشی از عملکرد شتابزده تعدادی از اعضای تیم اعزامی به نیویورک است. در اینکه شبکه های اجتماعی بویژه فیس بوک ظرفیت مناسبی برای اطلاع رسانی به افکارعمومی است، تردیدی نیست. اما باید دید اینکه برخی از اعضای تیم اعزام شده با نوشته های کوتاه و ابهام آمیز در افکارعمومی هیجان تولید کرده و به انتظارات دامن بزنند، به مصلحت فعالیتهای پیچیده و دشوار تیم مذاکره کننده خواهد بود؟
اما موضوع اصلی این نوشتار، بررسی استراتژی رئیس جمهور در سفر به نیویرک و سخنرانی در مجمع عمومی سازمان ملل است:
در یک جمله می توان گفت هدف اصلی سفر به سازمان ملل، برداشتن گام نخست برای حل مساله تحریمها و هدف از سخنرانی رئیس جمهور، تامین رضایت نظام و ناراضی نکردن جامعه بین الملل و افکارعمومی داخلی بود.
به عبارت دیگر، لازمه حل مساله هسته ای، هم اعتمادسازی بین تیم مذاکره کننده و طرف مقابل خارجی و هم تامین رضایت و حمایت کامل نظام از تیم مذاکره کننده می باشد و در این چارچوب، نباید به اندازه ای به حرکتها و نمادهای تبلیغاتی چون دست دادن با رئیس جمهور آمریکا بها داد که مولفه های اصلی موثر در روند حل مساله را تحت تاثیر قرار دهد.
یکی از موارد اصلی در این چارچوب، تداوم و افزایش حمایت رهبر انقلاب از رئیس جمهور برای حل مسایل موجود در سیاست خارجی کشور است که نماد آن را می توان تایید نرمش قهرمانانه دانست. اما همان گونه که رهبری در سخنان خود بارها به آن اشاره کرده اند، نباید از این روند جدید در دیپلماسی کشور، تعبیر عقب نشینی یا ترس شود و در این چارچوب، به نظر می رسد سخنرانی رئیس جمهور در مجمع عمومی سازمان ملل، به گونه ای طراحی شده بود که گفتمان رسمی سیاست خارجی جمهوری اسلامی را تبیین کرد، بدون آنکه به حساسیت و واکنش منفی جامعه بین المللی منجر گردد؛ بویژه آن که به دولت اسراییل و لابی صهیونیستی که از تغییر هوشمندانه رویکرد جمهوری اسلامی در ماه های اخیر بشدت عصبانی است، نباید فرصت سوء استفاده برای تحریک جامعه بین المللی علیه ایران داده می شد. بدون آن که مواضع جمهوری اسلامی در مساله فلسطین زیر سوال برده شود و از این رو در سخنرانی رئیس جمهور، با وجود آن که بخش قابل توجهی از زمان به مساله فلسطین اختصاص داده شد، نامی از اسراییل برده نشد و از این رو شاید بتوان خشمگین ترین گروه از این سخنرانی را لابی صهیونیستی دانست.
بنابراین می توان سخنرانی رئیس جمهور در سازمان ملل را به عنوان بخشی از بسته اقدامات دیپلماتیک وی در سفر به نیویورک و تبلیغاتی ترین بخش این بسته دانست که اگر دکتر روحانی می خواست همانند سلف خود هدف اصلی را ایجاد محبوبیت و هیجان در میان طرفداران داخلی و طرح بیشتر در رسانه ها بگذارد، می توانست از این سخنرانی این بهره برداری را به نحو احسن انجام دهد. اما به نظر می رسد هدف اصلی دکتر روحانی، استفاده از این سخنرانی برای تحقق هدف اصلی سفر بوده است که محل بروز آن، آغاز مذاکرات وزیر خارجه با پنج بعلاوه یک می باشد که باید منتظر پیشرفت آن باشیم.
فصل مشترک سخنان اوباما و روحانی که عبور کردن از سخن و رسیدن به عمل و همچنین انتقاد از تعاملات بین المللی با جمع جبری صفر می باشد، به معنای آن است که برداشتن گامهای عملی اولویت طرفین است و گامهای عملی نیز نیازمند دو عنصر اعتماد طرف مقابل و حمایت طرف خودی از مذاکره کننده می باشد. بنابراین باید منتظر ماند و دید استراتژی رئیس جمهور در سفر نخست به سازمان ملل که برداشتن گام نخست در حل تحریمهاست، آیا به موفقیت می رسد یا خیر.
در صورت موفقیت این راهبرد، قطعا افکارعمومی حل مسایل و مشکلات طافت فرسای اقتصادی و معضلات دیپلماتیک کشور را بر شنیدن یک سخنرانی تبلیغاتی و هیجان آمیز ترجیح خواهد داد.
برچسبها: اوباما, روحانی, سازمان ملل, تحریمها
علی پژمان
آخرین مطالب
