روز سه شنبه که دیپلمات های ایرانی در ژنو پای میز مذاکرات با آمریکا و پنج قدرت
دیگر بنشینند تا دور تازه ای از گفتگوها در مورد برنامه هسته ای ایران را آغاز
کنند، هیچ صندلی خالی برای کنگره وجود نخواهد داشت اما این بدان معنی نیست که کنگره
قدرت تاثیری گذاری هم ندارد.
با توجه به لایحه
تحریم های سخت و جدیدی که در پی عبور از مجلس نمایندگان در ماه جولای، به سنا
رسیده، قانون گذاران آمریکا آماده انجام یکی از این دو اقدام هستند: آنها می توانند
فشار بر مقامات ایران را به طریقی که به انجام توافق هسته ای کمک کند، افزایش دهند.
یا می توانند تلاش های دیپلماتیک در این لحظات حساس را به بن بست
بکشانند.
کمیته بانکداری سنا تحت فشارهای وارده از سوی جان کری، وزیر امور
خارجه آمریکا پذیرفت که برای جلوگیری از خراب شدن نخستین جلسه چانه زنی در ژنو،
تصویب لایحه تحریمی خود را برای مدت کوتاهی به تعویق بیاندازد. اما سناتور تیم
جانسون، رئیس این کمیته به دولت اوباما اطلاع داده که قصد دارد طی هفته های آتی این
لایحه را به جریان بیاندازد.
این امر در شرایطی کنگره را در موقعیت رای دادن
به تحریم های جدید و شدید علیه ایران قرار می دهد که غرب در حال بررسی و قضاوت جدیت
حسن روحانی، رئیس جمهوری جدید ایران برای دستیابی به توافقی است که نگرانی ها در
مورد بلندپروازی های هسته ای ایران را تا حدی کاهش می دهد که آمریکا تحریم های
موجود را لغو کند.
مارک کرک، سناتور جمهوری خواه از ایالت ایلینوی که
رویکردی جنگ طلبانه نسبت به ایران دارد و از لایحه کاهش دسترسی ایران به سازمان های
مالی بین المللی حمایت می کند گفت: «می دانیم که تحریم ها در حال تاثیرگذاری بر
نظام ایران است. حال زمان تشدید این فشارها است نه عقب نشینی از آنها.»
این
نخستین بار نیست که کنگره نقشی تعیین کننده دیپلماتیک در روابط ایران و آمریکا ایفا
کرده است. طی سال های اخیر، در چندین و چند مورد – در برخی مواقع علیرغم مخالفت های
کاخ سفید- قانونی را به تصویب رسانده که باراک اوباما، رئیس جمهوری آمریکا را مجبور
کرده موضعی سختگیرانه تر از آنچه در غیراین صورت در قبال ایران می داشت را اتخاذ
کند.
این بار اما به نظر می رسد نفوذ کپیتال هیل (مقر کنگره) مهم تر و
غیرقابل پیش بینی تر از گذشته باشد. با وجود آنکه حسن روحانی با دستور کار مذاکره
برای کاهش تحریم ها روی کار آمد، خصومت نهفته عمیقی علیه دیپلماسی در میان تندورها
در ایران وجود دارد. برخی ناظران ایران نگرانند که اگر کنگره پیش از موعد مقرر
تحریم های جدیدی را به تصویب برساند، واکنش شدید محافظه کاران در تهران را به دنبال
خواهد داشت که تلاش های رئیس جمهوری جدید ایران را به مخاطره می
اندازد.
کلیف کوپچان، کارشناس مسائل ایران در گروه اوراسیا با اشاره به
پیچیدگی شدید این مذاکرات گفت: «حرکت کنگره به سمت تصویب لایحه تحریم ها پیش از
آنکه دیپلماسی فرصتی برای اثربخشی بیابد، باعث آسیب به روند حرکتی قطار در جریان
خواهد شد.»
کنگره برای مدافعانش، قهرمان گمنام کمپین فشار بر تهران است.
کرک معتقد است کاخ سفید بارها و بارها تلاش کرده که تحریم ها- مثلا آنهایی که بانک
مرکزی ایران را در لیست سیاه قرار داده- را متوقف یا تعدیل کند، فقط به این دلیل که
بعدها بتواند امتیازی در قبال آن دریافت کند.
این نقشی است که کنگره با
بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر اسرائیل که در مورد حسن روحانی به سازمان ملل هشدار
داد و آمریکا را به نادیده گرفتن سخنان آشتی جویانه وی و افزایش فشار بر ایران
ترغیب کرد، سهیم است. کوپچان در اینباره گفت: «سخنان نتانیاهو در این شهر به شدت
مورد تمسخر قرار گرفت اما به شکل گسترده ای بازتاب دیدگاه بسیاری از اعضای کنگره
بود.»
برخی مقامات دولت آمریکا در تصدیق اینکه «پسر بد» بودن چه مزایایی
برای کنگره دارد، کاملا رک هستند. با وجود آنکه وندی شرمن، معاون وزیر امور خارجه
آمریکا و رئیس تیم مذاکره کننده آمریکا در گروه 1+5 درخواست تعلیق لایحه سنا را
مطرح کرد، در سخنرانی کمیته روابط خارجه مجلس سنا گفت که قصد دارد شبح کنگره را به
ایرانیان یادآور شود.
وی گفت: «می خواهم که بتوانم به ایران بگویم، این
فرصت شما است. با اقدامات اساسی و واقعی که عملی خواهید کرد؛ تعهداتی که به طریق
قابل تصدیقی انجام خواهید داد؛ نظارت و تاییدی که به آن پاینبد خواهید ماند، به
مذاکرات 15 اکتبر بیایید؛ تا اعتمادی نسبی ایجاد شود و کنگره ی ما گوش خواهد
کرد.»
به گفته مقامات سابق دولت آمریکا مشکل اینجا است که این دور از
مذاکرات احتمالا طرح پیشنهادی ملموسی را به دنبال نخواهد داشت. در شرایطی که ایران
پایبندی خود به مذاکره را نشان خواهد داد، انتظار نمی رود که پیشنهادی برای تعلیق
غنی سازی اورانیوم یا تاسیسات هسته ای خود داشته باشد.
رابرت اینهورن که
سابقا مشاور ویژه کنترل تسلیحاتی وزارت خارجه آمریکا بود می گوید: «اگر مقامات
کپیتال هیل منتظر نتیجه ای شگرف در عصر روز شانزدهم اکتبر هستند تا در مورد تصویب
تحریم ها تصمیم بگیرند، کاملا اشتباه می کنند. تا پیش از شکل گیری پیشرفتی قابل
توجه، نباید موقعیتی ایجاد کنیم، ما تحریم های جدید را تصویب می
کنیم.»
مارک دوبویتز، مدیر بنیاد دفاع از دموکراسی ها می گوید حتی اگر
کنگره حالا تحریم ها را تصویب می کرد، این تحریم ها تا 180 روز آینده اجرایی نمی
شدند و همین امر سوالاتی را در مورد تاثیرگذاری آنها به وجود می آورد.
در
شرایطی که کنگره به دلیل تنگنای ناشی از سیاست بودجه و امور مالی فلج شده، اعمال
فشار بر ایران یکی از معدود مسائلی است که دموکرات ها و جمهوری خواهان می توانند در
موردش توافق کنند. لایحه مجلس نمایندگان که با هدف به صفر رساندن صادرات نفتی ایران
تنظیم شده، با 400 رای موافق و 20 رای مخالف تصویب شد. سنا نیز در تصویب این لایحه
پیروز خواهد بود، البته تعطیلی دولت روند رسیدن به رای گیری را کند خواهد کرد. سنا
در سال 2011 لایحه تحریم صادرات نفت ایران را به اتفاق آرا و بدون رای مخالف به
تصویب رساند.
دنیس راس، یکی از مشاوران سابق اوباما در امور ایران گفت: «این
ایده که می توانیم فشار کنگره را بدون هیچ اقدام عملی از سوی ایرانیان متوقف کنیم،
یک توهم است.»
صوُر به معنای شاخ یا شیپور است و نفیر آن منادی هشدار یا خبر.
قافله ها و سپاهیان با آوای متفاوت آن، اعلام حرکت، توقف، حمله و... می نمودند. شاید این تعبیر در قرآن نیز کنایه از شیئی است برای اعلام مرگ، آماده باش و زندگی در قافله هستی. صور برای آگاهی است.
تاريخ : چهارشنبه ۲۴ مهر ۱۳۹۲
نیویورک تایمز نوشت:
علی پژمان
آخرین مطالب
